Ads Top

Atatürk ve geometri

Ulu önderimiz Mustafa Kemal Atatürk,askeri ve siyasi zekasının yanı sıra bilime de çok önem verirdi.''Hayatta en hakiki mürşit ilimdir''Sözü ile bilime verdiği önemi vurgulamıştır.Çocukluğumdan beri Atatürk'ün yazdığı bir çok kitaptan bahsedildiğini duyarak büyüdüm.Bu kitaplardan biriside  ''Geometri'' isimli 1937 yılında yazdığı kitabıdır.Atatürk'ün yazdığı geometri kitabı ilk Türkçe geometri kitabı olmasıyla da büyük bir öneme sahip.
Bugün Atatürk'ün yazdığı geometri kitabı hakkında araştırma yapmaya hatta varsa pdf formatını bulup incelemeye karar verdim.Pdf formatını buldum da..Yazının sonunda Atatürk'ün yazdığı geometri kitabının pdf formatını paylaşacağım indirip inceleyebilirsiniz.Peki bu kitap nasıl yazıldı ? Elbette bir yazılış hikayesi vardır.Geometri kitabının yazılış hikayesini de kitabın 1971 baskısına yazdığı önsözde Agop Dilaçar anlatıyor :

1936 yılının sonbaharında Atatürk, Özel Kalem Müdürü Süreyya Anderiman ve Agop Dilaçar'ı Beyoğlu'ndaki Haşet Kitabevine gönderir ve Fransızca geometri kitapları aldırır. Kitaplar gelince uzmanlarla beraber gözden geçirmiş ve geometri kitabının ilk çalışmalarına başlamıştır. Kış ayları boyunca Dolmabahçe Sarayı'nda bu kitap üzerine çalışan Atatürk'ün hazırladığı kitap Kültür Bakanlığı tarafından 1937 yılında yayımlanmıştır. Atatürk, kitabında Arapça ve Farsça kökenli bazı geometri terimlerine; boyut, uzay, yüzey, düzey, çap, yarıçap, kesek, kesit, yay, çember, teğet, açı, açıortay, içters açı, dışters açı, taban, eğik, kırık, çekül, yatay, düşey, dikey, yöndeş, konum, üçgen, dörtgen, beşgen, çokgen, köşegen, eşkenar, ikizkenar, paralelkenar, yanal, yamuk, artı, eksi, çarpı, bölü, eşit, toplam, oran, orantı, türev, alan, varsayı, gerekçe gibi günümüzde hâlâ kullanmayı sürdürdüğümüz Türkçe karşılıklar bulmuştur. Kitabın yazarının Atatürk olduğu kitapta belirtilmemiş; kapağında sadece "Geometri öğretenlerle, bu konuda kitap yazacaklara kılavuz olarak Kültür Bakanlığı’nca neşredilmiştir" şeklinde bir not düşülmüştür.

Osmanlı döneminde üçgene müselles, alana Mesaha-i sathiye, dik açıya zaviye-i kaime, yüksekliğe kaide irtifaı deniliyordu. Üçgenin alanını için "Üçgenin alanı taban uzunluğu ile yüksekliğinin çarpımının yarısına eşittir" tanımı yerine, "Bir müsellesin mesaha-i sathiyesi, kaidesinin irtifaına hâsıl-ı zarbinin nısfına müsavidir" tanımı kullanılıyordu.

İşte Atamızın o çok ünlü geometri kitabı böyle yazıldı.Onun sayesinde çoğu geometrik terim ilk kez Türkçe olarak kullanıldı.Atatürk'ün yazdığı geometri kitabının pdf formatını aşağıda paylaştığım linkten indirebilirsiniz.

Atatürk'ün Yazdığı Geometri Kitabını İndirmek İçin Tıklayınız

2 yorum:

  1. Sen bir ülkeyi kurtar,onca yıl savaş ver,koskoca bir halk ile uğraş sonra bide üzerine geometri kitabı yaz...Büyük adamsın Atam

    YanıtlaSil
  2. vay yaa bunu da mı yapmış. hoşgeldin aramızaaa görüşürüz yineeee :)

    YanıtlaSil

Blogger tarafından desteklenmektedir.